Davranım Bozukluğu

Davranım Bozukluğu

Kişinin yaşından ve kendisinden beklenilen toplumsal ve ahlaki kuralları ihlal etmesi ve sürekli, tekrarlayıcı şekilde başkalarının haklarına saldırmasıdır.

Belirtileri

Genellikle çocukluk çağında başlar. Çevredeki insanlara-canlılara-hayvanlara zarar verme ve acımasız davranma, sık bir şekilde kavga dövüş başlatma, eşyalara zarar verme, kibritle çakmakla oynama, bile bile yangın çıkartma, evden kaçma, eve çok geç gelme, okuldan kaçma, bıçak gibi tehlikeli aletlerle uğraşma, küfür etme, kabadayılık etme, gözdağı verme, yalan söyleme, hırsızlık görülebilir. Tedavi edilmediği takdirde ilerde madde-alkol bağımlığı riski, sigara bağımlılığı ve suça karışma riski artmaktadır.

Nedenleri ve Sıklığı

Genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Olası risk faktörleri düşük sosyoekonomik düzey, parçalanmış aile, çocuğun büyütülmesi sırasında aşırı cezalandırılması veya hiçbir engellemeyle karşılaşmaması, aile içi olumsuzluklar sayılabilir. Yapılan çalışmalarda sıklığı da % 1-16 arasında bulunmuştur.

Tedavi

En önemli erken tanı konulması ve erken tedavi edilmesidir. Ayrıca tedavide bütüncül bir yaklaşım sergilemek gerekir.

  1. Psikososyal Yaklaşım(Anne-baba davranış eğitimi)
  2. İlaç tedavileri(hem davranım bozukluğu hem de eşlik eden bozukluklar için ihtiyaç halinde kullanılmaktadır)
  3. Psikoterapi
  4. İlaç + Psikoterapi + Psikososyal Yaklaşım(İhtiyaç halinde birlikte kullanılabilir)

Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğu(KOKG)  

Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğu(KOKG)  

Belirli gelişim dönemlerinde veya özel durumlarda çocuk ve ergenlerde karşı gelme, kurala uymama durumu olabilir. Bu davranışlar bu tarz davranışlar beklenenden daha sık ve şiddetli ortaya çıkar. Belirli bir seviye ve süreden sonra kişinin günlük yaşamını olumsuz etkilemeye başlar.

Belirtileri

Çatışmalar sıklıkla kontrolü ele geçirmek içindir. Bu kişiler verdikleri tepkiler konusunda kendilerini haklı görürler ve herhangi bir problem için başkasını suçlarlar. Her ne kadar karşı gelmeler olsa da davranım bozukluğundaki gibi başkalarının haklarına saldırmazlar. Problem davranışlar çoğunlukla evde ve otorite figürlerine karşı olmakla birlikte okulda, arkadaşlarıyla etkileşim halinde de ortaya çıkabilir. Öfke nöbetleri çoğunlukla çocuğun istekleri reddedilince ortaya çıkar.

Bu çocuk ve ergenlerde çoğunlukla aşağıdaki belirtiler gözlemlenir;

  • Sık sık tepeleri atar.
  • Sık sık alınganlık gösterir ya da kolayca kızarlar.
  • Sık bir şekilde öfkeli, kırgın ve güceniktirler.
  • Otorite figürleriyle sık sık tartışmaya girerler.
  • Kurallara karşı uymazlar ve otorite figürlerine karşı gelirler.
  • Sık sık bile bile başkalarını kızdırırlar.
  • Kendi hataları için başkalarını suçlarlar.

Eşlik Eden Bozukluklar

 KOKG bozukluğunda sık bir şekilde psikiyatrik bozukluk eşlik etmektedir. Bunların varlığı tabloyu daha da kötüleştirebilmektedir. Tedavinin belirlenmesi ve tedavinin seyri açısından bunların tespiti ve tedavisi önemlidir. En sık eşlik eden bozukluklar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu(en sık eşlik eden bozukluk, % 40-70 oranında) ve Davranım Bozukluğudur.

Sebepleri ve Sıklığı

Olası risk faktörleri arasında genetik, zayıf aile ilgisi, anlaşmazlıklar, aile içi şiddet, aile uyumsuzluğu, çocuk istismarı, ailede psikiyatrik bozukluk olması ve çocuk ile ebeveynler arasında bağlanma probleminin olmasıdır.

Dünya genelinde sıklığı ortalama % 3.3’ tür ve erkeklerde daha fazla görülmektedir.

Tedavi

En önemli nokta eşlik eden bozukluklar sık olduğu için eşlik eden bozuklukların belirlenerek tedavi edilmesidir. Ayrıca tedavide bütüncül bir yaklaşım sergilemek gerekir.

  1. Psikososyal Yaklaşım(Anne-baba davranış eğitimi)
  2. İlaç tedavileri(hem KOKG hem de eşlik eden bozukluklar için ihtiyaç halinde kullanılmaktadır)
  3. Psikoterapi(Bilişsel davranışçı terapi)
  4. İlaç + Psikoterapi + Psikososyal Yaklaşım(İhtiyaç halinde birlikte kullanılabilir)

Çocuk ve Ergenlerde Sinirlilik & Öfke Problemi

Çocuk ve Ergenlerde Sinirlilik & Öfke Problemi

Herkes hayatının bir döneminde kızgın olmuştur. Öfke-sinirlilik, bir şeyin yolunda gitmediğini gösteren normal bir duygudur. İnsanlar istediklerini alamazlarsa, öfkelendirilirlerse, hakaret edilmişse öfkelenirler. Aslında öfke ve sinirlilik hak ve adalet ile ilişkilidir. Kişinin hakkını savunabilmesi, hakkını araması, adaletsizliğe uğradığında buna önlem alabilmesi açısından önemli ve gerekli bir duygudur.

Bununla birlikte, bazen insanlar yanlış sebeplere kızarlar veya öfkelerini uygunsuz şekilde ifade ederler. Öfkemiz yüzünden söylediklerimiz veya yaptığımız şey üzerinde kontrolü kaybedersek kendimiz ve diğer insanlar için her türlü problemi oluşturabilir.

Öfke-sinirliliğe bir sürü faktör rol oynamaktadır. Kimisi normal bir durumken kimisi de müdahale edilmesi gereken bir durumdur. Örneğin yorgun olan bir insanın normalden daha fazla olması beklenebilir. Bir diğer yandan her şeyini öfke ve sinirlilikle halletmeye çalışan bir kişi de olabilir.

Peki öfke-sinirliliğe ne zaman müdahale edilmelidir? Eğer öfke-sinirlilik kişinin günlük yaşamını kısıtlamaya, işlevselliğini bozmaya başlarsa müdahale edilmesi gerekir. Bu açıdan öfke ve sinirliliğin altında yatan nedeni çok iyi irdelemek ve gerekirse müdahale etmek gerekir.

Olası Nedenleri

  • Yorgunluk
  • Uykusuzluk veya uyku problemi
  • Açlık veya beslenme problemleri
  • Kardeş kıskançlığı
  • Yolculuk
  • Hastalık geçirilmesi
  • Ev, okul veya mekan değişikliği
  • Evden birisinin ayrılması veya eve birisinin gelmesi
  • Sevilen birisinin kaybedilmesi, ayrılığı
  • Disiplin eğitimi, ebeveynlik ve yetiştirilme tarzı
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
  • Karşıt olma karşıt gelme veya davranım bozukluğu
  • Ayrılma anksiyetesi
  • Çocuk ve ebeveyn arasındaki bağlanma problemi
  • Konuşma problemi(konuşmada gecikme, kekemelik)
  • Anksiyete bozuklukları(özgül fobiler, sosyal fobi vb.)
  • Travma sonrası stres bozukluğu
  • Depresyon
  • Otizm
  • Özgül öğrenme güçlüğü
  • Alkol-Madde bağımlılığı
  • Oyun-bilgisayar-teknoloji bağımlılığı
  • Akran problemleri
  • Ev içinde yaşanan problemler
  • Süreğen hastalık(şeker hastalığı, astım vb.)
  • Tıbbi hastalıklar(guatr vb.)

Tedavi

            Altta yatan duruma, aciliyetine ve şiddetine bağlı olarak tedavi düzenlenir.

  • Psikoterapi(Bilişsel davranışçı terapi, ebeveyn eğitimi vb.) (ihtiyaç durumuna göre hem öfke-sinirlilik hem de altta yatan durum için kullanılabilir)
  • İlaç tedavileri(ihtiyaç durumuna göre hem öfke-sinirlilik hem de altta yatan durum için kullanılabilir)
  • Psikoterapi + ilaç tedavileri