DEHB Zeka İle İlişkili Bir Durum Mudur?

DEHB düşük zekalıdan, yüksek zekalıya kadar her zeka düzeyinde görülebilen bir durumdur yani zeka ile ilişkili bir durum değildir.

Yüksek zeka bazen maskeleyici olabilmekte ve tanı ihmal edilmektedir. Bunun nedeni bu kişilerin ortalamanın üstünde performans göstermeleridir. Fakat her ne kadar ortalamanın üstünde başarı gösterselerde bu başarı onların zeka seviyesinin altında bir seviyededir. Yüksek zeka DEHB’nin yol açtığı kayıpları azaltmakla birlikte tam olarak DEHB’nin yol açtığı fiziksel-zihinsel problemlere karşı korumamaktadır.

DEHB ve Alt Tipleri

  1. DEHB-Bileşik Tip: İki belirti grubundan da belirtiler içermektedir. Klinik başvurular en çok bu tipte olmaktadır.
  1. DEHB-Dikkat Eksikliği Baskın Tip: En yaygın tiptir. Kızlarda daha fazla görülmektedir. Bu alt tipin tanısı çok sık edilmektedir. Sıklıkla içe dönük bireylerdir. Kaygı bozukluğu veya depresyonla başvurabilirler.
  1. DEHB-Hiperaktivite/Dürtüsellik Baskın Tip

DEHB Nedir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında başlayan süreğen ve kişinin yaşamını ve işlevselliğini olumsuz yönde etkileyen aşırı hareketlilik, dürtüsellik (düşünmeden hareket etme), dikkat dağınıklığı belirtileri ile karakterize olan psikiyatrik bir bozukluktur.

DEHB’de Tamamlayıcı ve Alternatif Tedaviler

Pek çok diğer süreğen bozuklukta olduğu gibi, DEHB’ li grupta da ailelerin eğilimi alternatif tedavileri kullanmak yönündedir. Bu alandaki genel yanlış inanışlar pek çok bozuklukta olduğu gibi, DEHB’ lilerde de alternatif tedavilere eğilimi arttırmaktadır. Alternatif tedavilere yönelme sebepleri:

  1. Bozukluğun süreğen olması ve uzun süre ilaç kullanmak gerekliliği.
  2. Alternatif yöntemlerin DEHB’ yi kesin tedavi edecek şekilde iddia edilmesi .
  3. Medyanın etkisi,
  4. Kullanılan ilaçların olası yan etkileri. Ailelerin gözden kaçırdığı bir diğer önemli konu ise alternatif yöntemlerinde yan etkisinin olabileceğidir.

Çinko

      Popüler yöntemlerden biridir. Yapılan araştırmalarda tedaviye çinkonun eklenmesinin DEHB belirtilerinde düzelmeye yol açtığı tespit edilmiştir. Çinko eksikliğinde bilişsel yetersizlik oluşmakta ve Türkiye’de sık görülebilmektedir. Kan düzeyine bakılarak tedaviye çinkonun eklenmesi yararlı olabilir.

EEG Biofeedback(Neurofeedback)

      EEG 4 dalgadan oluşmaktadır. Delta genelte uyku halinde, beta beynin aktif çalıştığı durumlarda ve konsantrasyon sırasında, alfa zihnin aktif çalışmadığı durumlarda ve teta ise hafif uyku ve gündüz düşleri sırasında görülen dalgalarıdr.

Bu yöntemle DEHB’ li bireylerde beyin etkinliklerinin kontrolünü bireyin kazanmasını hedeflediğini bildiren bir yaklaşımdır. Teta/beta eğitimi ve yavaş potansiyellerin eğitimi DEHB’lilerde sık kullanılan iki protokoldür. Bireyin kafasına elekrotlar konulmakta ve bilgisayarda tespit edilen dalgalarla ilgili bireye görsel ve işitsel geri bildirimler verilir. Genelde 30-50 seanslık uygulamalardan söz edilmektedir ve her bir seans 30-60 arasında sürmektedir.

      Bu alanda yapılan bazı çalışmalarda olumlu etkilerde söz edilmesine rağmen bu çalışmaların yöntemsel yetersizlikler fazladır. Bu yöntemin en ciddi problemleri:

  • Toplamda 4-6 ay süren, haftada birkaç günlük programlardır, buna devam etmek zordur.
  • DEHB’li bireylerin oturmakta güçlük çekmesi ve bu seansların uzun sürmesi.
  • Uzun vadedeki etkinliği ile ilgili veriler yetersizdir.
  • Maliyetinin yüksek oluşu(30-50 seans).
  • Bu yöntemin pek çok yan etkisi vardır. Örnek: öfke nöbetleri, gerginlik, yorgunluk, uyku problemler, bilişsel bozulmalar, alt ıslatma vb. durumlardır.
  • DEHB’ nin oluşmasında beyin dalgalarının önemli etkisinin olduğunu gösteren kanıt yoktur.

Kaynak:

  1. Yaşam Boyu DEHB-Prof. Dr. Nahit Motavallı Mukaddes
  2. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Tamamlayıcı ve Alternatif Tedaviler, Nöropisikiyatri Arşivi, Doç. Dr. Ayşe Kılınçaslan, Prof. Dr. Nahit Motavallı Mukaddes

Ağır Metal Şelasyonu

      Kurşun, civa ve alüminyum ağır metallerdir ve sinirsel(nöronal) hasara yol açabilir. Yapılan çalışmalarda bu hasarla DEHB oluşumu arasında ilişki saptanmamıştır. Bundan dolayıda şelasyonun tedavide yeri yoktur.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi

      DEHB’ de etkinliğine dair hiçbir kanıt yoktur. Bu yaklaşımın yararı olmaması bir yana akciğerlerde travma, dişlerde hasar, nöbet ve hatta ölümler bildirilmiştir.

Eleminasyon Tedavisi

      Koruyucu, renklendirici ve belirli tür gıda maddeleri ile DEHB arasında yapılan araştırmalarda bu diyetin plasebodan üstün olmadığı gösterilmiştir.

Demir Tedavisi

      Demir eksikliği olmayan kişilerde demir preparatlarına ihtiyaç yoktur.

Omega Yağ Asitleri 

            Bazı çalışmalarda kimi bireylerde olumlu etkinin bildirilmesi ve yan etkisinin olmaması sebebiyle kullanılabilir.

EBEVEYNLER İÇİN KİTAP OKUMA ÖNERİLERİ

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU 

OTİZM

DİSİPLİN EĞİTİMİ

OYUN VE AKTİVİTE

MAHREMİYET EĞİTİMİ

TRAVMA VE İLİŞKİLİ PROBLEMLER

BOŞANMA VE İLİŞKİLİ PROBLEMLER

KEKEMELİK

GENEL