Kekemelik

Herkesin konuşmasında akıcılıkta bozulma ortaya çıkabilir. Kekemelik, bireyin konuşmasının gerek akıcılık gerekse zamanlama yönünden gelişimsel düzeyine uygun olmayacak şekilde bozulmasıdır.

Belirtileri

Ses ve hece tekrarları, duyulabilir ya da sessiz duraksamalar, sesleri uzatma, dolaylı yoldan konuşma, konuşurken soluk alma, hece-ses-sözcük ekleme olabilir. Daha ağır formlarda sıklıkla ek belirtiler(çabalama veya mücadele davranışları) eşlik eder. Bunlara örnek olarak, bakışları kaçırmak, gözleri kısmak, dudakları büzmek, dili itmek, çenenin atması-itilmesi-silkinmesi, kas gerginliği, titremeler, başı öne veya geriye doğru eğme ya da yana çevirme, gövdeyi eğme veya döndürme, parmak şatlatma, el-kol hareketleri verilebilir. Bunlara ek olarak kaçınma belirtileri ortaya çıkabilir. Bunlara örnek olarak takıldığı kelimeleri söylemekten kaçınma, kısa yanıtlar verme, suskunluk, göz teması kurmama verilebilir. Kişi yaşadığı duruma bağlı olarak aile üyeleri veya iyi tanıdığı kişiler dışında kimseyle konuşmayabilir. Bunlara ek olarak otorite figürleri(öğretmenler vb.) ve telefonla konuşmaktan kaçınabilir.

Belirtilerin tarzı değişkendir. Hafif tipten bireyde iletişimi olanaksız kılan ve ciddi sıkıntılar oluşturan tabloya kadar değişebilir. Kekemeliğin düzeyi ortama, kaygı düzeyine, yorgunluğa, içinde bulunulan duygu duruma(heyecan, mutluluk, sinirlilik kekemeliği arttırabilir), telefon-topluluk karşısında-otorite figürleri ile konuşmaya bağlı olarak değişebilir.

Sıklığı ve Seyri

Yapılan araştırmalarda sıklığı % 1-3 arasında tespit edilmiştir. Kızlarda erkeklerden dört kat daha sık görülmektedir. Başlangıç yaşı genellikle 2-7 yaş arasıdır. Çoğu çalışmada % 80’ lere varan kendiliğinden düzelme oranı bildirilmiştir.

Nedenleri

Gelişimsel ve sonradan edinilmiş olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Edinsel tip bir nörolojik bozukluk veya psikiyatrik rahatsızlıktan(örn: kafa travması, duygusal travma vb.) sonra gelişir. Edinsel tipte rahatsızlık öncesi konuşmada herhangi bir problem yoktur. Gelişimsel tipte herhangi bir bozukluk yokken gelişir. Olası risk faktörleri:

  • Genetik(birinci derece akrabalarda olması riski 2-3 kat arttırmaktadır)
  • Beynin gelişim ve çalışma farklılığı
  • Psikolojik faktörler(özellikle duygusal travma)
  • Beyne zarar verebilecek(nörolojik hasara yol açabilen)(travma) faktörlerdir.

Tedavi

İyileşme bir kısmında kendiliğinden, kimisinde çok az bir müdahale ile kimisinde ise yoğunlaştırılmış terapi gerekir. Tedavi kişiye özgü olarak belirlenmeli ve bütüncül bir yaklaşım gösterilmelidir. Tedavi seçenekleri:

  • Konuşma terapisi(Temel tedavisi)
  • İlaç tedavileri(eşlik eden ek belirtiler ve bozukluklar için)

Ailelere Bazı Öneriler

Ailenin bazı tutum ve davranışları özellikle kekemeliği daha da kötüleştirebilir. Bu açıdan ailenin aşağıdaki önerilere dikkat etmesi yararlı olacaktır.

  • Çocuğa konuşma sırasında baskı yapılmamalı,
  • Kelime veya cümleler düzeltilmemeli veya tamamlanmamalı,
  • Çocuğun kendini rahatça ifade etmesine olanak tanımak,
  • Konuşurken sabırla dinlenilmesi,
  • Çocuğun dikkatinin konuşma üzerine çekilmemesi,
  • Rahat konuşma ortamları sağlamak,
  • Çocuğun konuşmasına sözel ve duygusal tepki vermemek gerekir.