Seçici Konuşmazlık(Selektif Mutizm-SM) 

Çocuğun konuşma ile ilgili problemi olmamasına rağmen konuşmasının beklendiği durumlarda sürekli bir biçimde konuşmamasıdır. Çocuk yakın ilişki içinde olduğu bazı kişilerle konuşurken başkaları ile konuşmaz.

Belirtileri

Belirtiler değişkenlik göstermektedir. SM’ si olan çocuklar kendilerini rahat hissettikleri ortamlarda(evde) rahat konuşabilirler. Fakat okulda ve sosyal ortamlarda konuşmayı reddederler. Bazen tanınmadıkları ortamlarda rahat konuşabilirler. Yaşıtlarına göre daha utangaçtırlar, ebeveynlerine daha düşkünler ve özgüvenleri daha düşüktür. Bazı çocuklarda utangaçlıktan ziyade sinirlilik, karşı gelme davranışları daha ön planda olabilir. Aktivitelere, diğer çocuklarla oynamaya katılabilir veya katılmayabilir. Derslerinde kendi kapasitelerinin altında kalabilirler. Derste parmak kaldırmayabilir, sesli okuma yapmayabilir veya tahtaya çıkmayabilirler. Bazı çocuklar konuşmamakla birlikte sözel olmayan iletişim yolları kullanabilirler(baş, el, kol hareketleri). Bazıları birisi ile telefonla rahat konuşurken yüz yüze konuşmayı reddedebilir. Bazıları yaşıtları ile rahat konuşabilirken bazıları erişkinlerle daha rahat iletişim kurabilirler.

Nedenleri       

Çocuk ve ergenlerde kaygı, biyolojik faktörler (vücudunuzdaki şeyler), psikolojik faktörler (düşünce ve duygular) ve sosyal faktörler (okul ve arkadaşlar gibi) birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Çoğu zaman, bir anksiyete bozukluğu, çocuğun hassas kişiliğinin diğer şeylerle(özellikle de erken kontrol hissi kaybı ve özel olumsuz deneyimlerle) etkileşiminden kaynaklanır. SM olan çocukların ailelerinde daha sık anksiyete bozukluğu tespit edilmiştir(genetik boyutu). “Hassas kişilik”, bazı çocukların diğerlerinden daha kolay endişeli, korkulu, üzüntülü olma eğiliminde olduğu anlamına gelir. Kötü durumlara, tehditkar nesnelere ve bilgilere daha güçlü tepki verirler. Duyarlı bir kişiliği olan bir çocuğun yaşam boyu anksiyete bozukluklarına ve bazen de depresyona neden olabilecek olumsuz duygulara maruz kalma riski artar.

Bir çalışmada çok dilli ailelerde yetişen çocuklarda SM’in ortaya çıkma olasılığının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bazı durumlarda travma sonrası gelişebileceği ifade edilmiştir.

Eşlik Eden Bozukluklar

SM’e birçok rahatsızlık eşlik etmektedir. Yapılan araştırmalarda % 70-80 oranında başka bir psikiyatrik bozukluk tespit edilmiştir. Bu durumların tespiti ve tedavi edilmesi tedavinin gidişatı açısından önemlidir. Sık eşlik edebilen durumlar:

  • Sosyal Fobi(en sık eşlik edeni)
  • Ayrılma anksiyetesi
  • Özgül fobi
  • Panik bozukluğu
  • Karşıt olma karşıt gelme bozukluğu
  • Dışa atım bozuklukları(dışkı ve idrar kaçırma)

Sıklığı

SM, yapılan araştırmalarda sıklığı ortalama < % 1(0.5-0.76) civarıdır. Kızlarda erkeklerden 2-3 kat daha fazla görülmektedir. Genel olarak başlangıç yaşı 2-4 yaş arasıdır. Erken başlamasına rağmen atlanabilmektedir. Sıklıkla okula başlama döneminde tedavi için başvurulur.

Tedavi

Tedavi kişinin ihtiyacına göre düzenlenmektedir. Çoğunlukla ruh sağlığı profesyoneli, ebeveyn, çocuk ve öğretmen işbirliğine dayalı bir süreç gerekmektedir. Gerektiğinde konuşma terapistinde yardım alınır. Tedavi seçenekleri:

  1. Psikoterapi(Bilişsel davranışçı terapi, aile terapisi, oyun terapisi)
  2. İlaç Tedavileri
  3. BDT + İlaç Tedavisi: Hepsi etkili olmakla birlikte önerilen seçenek sıklıkla bu olmaktadır. Nedeni de tedaviye diğer seçenklerin tek başına olmasından daha iyi bir yanıt alınmasıdır.