OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ

Belirtiler 3 gruba ayrılabilir.

Sosyal Gelişmede Aksama

Bu çocuklar kendi yaşıtlarında görülen sosyal becerileri sergilemezler, örneğin ilk bir sene de beklenilen becerilerde, göz teması kurma, gülümsemeye yanıt, adı çağrılınca dönüp bakmama, ve basit taklide dayalı becerileri, mesela: bay bay yapma, ce-e oyunu oynama gelişmez. İki yaşında bir çocuk basit kurallı oyunlar oynar ve yaşıtlarına ilgi gösterir. Üç yaşında bir çocuk yaşıtı ile evcilik gibi senaryolu oyunlar oynar. Ancak otistik bir çocuk bu becerilerin önemli bir kısmından yoksundur. Sıklıkla dış dünyayı umursamazlar ve yalnızken daha huzurlular. Yetişkinlerin ilgisini çekmeye isteksizdirler. Karşı tarafın duygularını anlamakta güçlük çekerler. Yaş büyüdükçe bu becerilerin bir kısmında gelişmeler görülebilir. İyi gelişen otistikler bile yetişkin hayatta çoğunlukla yalnızlığı severler ve sosyal hayatın karmaşası ile baş etmek ve uyum sağlamakta güçlükleri vardır.

Dil Gelişiminde Sorun

Bu çocukların önemli bir kısmının baştan itibaren hiç bir anlamlı kelime ve cümlesi olmaz. Çok azında baştan kelimeler ve kısıtlı cümle varken bunları 1 -2 yaş arasında kaybederler. Normal bir çocukta beklenilen bir yaşında anlamlı kelime, iki yaşta en az iki kelimelik cümle bu çocukların önemli bir kısmında görülmez. Bu çocukların yarısından fazlasında hiç bir zaman konuşma becerisi gelişmez, yarısına yakın bir grubun geç te olsa konuşma becerisi kazanır ancak konuşma becerileri diğer çocuklardan farklıdır. Örneğin kendilerinden “ben” değil de “o” diye söz edebilirler. Söylenenleri tekrarlama, bazı cümle kalıplarını tekrarlama sıktır. Anlatım becerileri zayıftır, daha çok ilgi duydukları konular da, monoton bir sesle konuşma söz konusudur.

Tekrarlayıcı Davranışlar

Bunlar iki gruptur. İlki bedensel hareketlerdir. Örneğin parmak ucunda yürüme, el çırpma, kol çırpma, sallanma, dönme gibi hareketlerdir. İkinci grup ise tekrarlayıcı ilgiler ve takıntılardır. Örneğin sürekli aynı oyuncakla tekrar tekrar oyunlar oynama, bazı objelere takıntı düzende ilgi göstermek.

Otizmin belirtiler kişiden kişiye şiddet ve hayata etki açısından farklılık göstermektedir.

Farklı Yaşam Evrelerine Göre Belirtiler

0-1 Yaş Arası: Göz teması azlığı, gülümseme ve seslenmeye dönüp bakma kısıtlılığı, kucağa alınınca mutlu olmama, taklit yeteneğinin olmaması, tek başına oynama, yabancı kaygısı yokluğu, boğazdan sesler çıkarmak, agulamanın hecelemenin olmaması, dil şaklatma, hırlama vb.

1-2 Yaş Arası: Göz teması azlığı, insan yüzünden ziyade nesneleri uzun uzun izleme, parmak ucunda yürüme, garip el hareketleri, motor taklit geriliği, bay bay yapamama, ce-e yi taklit edememe, oyuncaklarla uygun oynayamama, tekrarlayıcı oyunlar, sosyal gülümsemenin olmayışı, duygu paylaşımında kısıtlılık, komut almada problem yaşanması, kelime üretmede problem yaşanması

2-3 Yaş Arası: En sık başvuru yaşıdır. Genelde konuşmada gecikme sebebi ile başvurulur. Bazı olgularda da eskiden mevcut olan becerilerde gerileme nedeniyle başvurulur. Göz teması azlığı, ikili ve üçlü ilişkilerde problem, taklit kısıtlılığı, yalnızlığı tercih etme, başkalarına bakmama, sosyal gülümseme azlığı, kısıtlı yüz ifadesi, boş gülme, ismine bakmama, erişkinlerin ilgisini çekmede isteksizlik, başka çocuklar gibi oynamama, bakış anormalliği, yaşıtlarına ilgi azlığı, paralel oyun azlığı-yokluğu, karşılıklı oyun kuramama ve sürdürememe, dil gelişimi geriliği, komut almada problem yaşama, basmakalıp hareketler, parmak ucunda yürüme, el çırpma, işlevsel olmayan nesnelere ilgi fazlalığı(dönen nesneler, elektronik eşya, araba plakaları, gazeteler), oyuncakları amacına uygun kullanmama(araba ile oynama yerine sadece tekerleği ile uğraşma vb)

4-5 Yaş Arası: Bu yaş grubunda klasik tüm belirtiler görülebilmektedir. Bu yaş diliminde dil becerileri kısmen gelişir. Hayali oyun oynayamama, empati yokluğu, monoton ses tonu, karşıdakinin duygularını anlamakta güçlük çekme, değişime direnç(hep aynı kıyafeti tercih etme, aynı yoldan yürüme, ufak çevresel değişimlere karşı öfke ile yanıt vermek)