Sınav Kaygısı Nedir?

Sınav kaygısı; sınav sırasında gerekli performansı göstermeye engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun kaygı olarak tanımlanır.

Sınav Kaygısı Neyle İlişkilidir? 

Bireyin sınava yüklediği anlamlar, sınavla ilgili zihinde oluşturulan imaj, sınav sonrası duruma ilişkin atıflar ve sınav sonrası elde edilecek kazanımlara verilen önem sınav kaygısı oluşumu üzerinde etkilidir.

Sınav Kaygısının Nedenleri Nelerdir?

  • Düşünce yapısı ve şekli(en önemlisi),
  • Kişilik yapısı(mükemmeliyetçilik vb.),
  • Genetik,
  • Çevrenin beklentisi ve baskısı.

Sınav Kaygısının Oluşmasında Düşüncelerin Etkisi

Günlük hayatta duyguların sebebi çoğunlukla düşüncelerdir. Sınav öncesinde ve esnasında otomatik olarak akla bazı düşünceler gelmektedir. Bu düşünceler olumsuz olursa(“Biliyorum, bu sınavda başarılı olamayacağım” “sınav kötü geçecek”) kaygıya neden olmakta ve sınavda gerçek performansın ortaya konmasına engel olmaktadırlar. Bunların farkına varmak kaygının çözümlenmesinde kilit rol oynar.

Çocukta Sınav Kaygısının Oluşmasında Ailenin Rolü

Aile için sınavın ne anlam ifade ettiği, sınava yönelik tutum, beklenti ve yaklaşımları önemlidir. Çoğunlukla aileler kaygılarını çocuklarına direkt veya dolaylı olarak az veya çok yansıtmaktadırlar. Çocuktan yüksek ve gerçekçi olmayan beklentilerinin olması, sürekli sınav ile ilgili konuşmalar ve sınavı bir araç değil amaç olarak görmeleri sınav kaygısının oluşmasında önemli faktörlerdir.

Sınav Kaygısı Belirtileri Nelerdir?

Huzursuzluk, endişe, tedirginlik, sıkıntı, başarısızlık korkusu, çalışmaya isteksizlik, mide bulantısı, taşikardi, titreme, ağız kuruluğu, iç sıkıntısı, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karın ağrıları vs. bedensel yakınmalar, dikkat ve konsantrasyonda bozulma, kendine güvende azalma, yetersiz ve değersiz görme.

Sınav Kaygısı Tedavi Edilebilir mi ve Varsa Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Sınav kaygısı tedavi edilebilen bir durumdur. Sınav kaygısı sınavda gerekli performansı ortaya koymaya engel olduğu için bir uzmandan yardım almak gerekir. Sınav Kaygısı

Tedavi Seçenekleri:
1. Psikoterapi
2. Psikofarmakolojik Ajanlar(İlaç Tedavileri)’dir.

Sınav Kaygısı ve Alternatif Düşünce

Duyguların sebebi çoğunlukla düşüncelerdir. Sınav öncesinde ve esnasında akla gelebilecek olan olumsuz otomatik düşünceler(“Biliyorum, bu sınavda başarılı olamayacağım” “sınav kötü geçecek”) yerine geliştirilebilecek daha işlevsel düşünceler yani alternatif düşünceler(“Yapabildiğimin en iyisini yapabilirim?”, “Bunda başarısız olmam her zaman olacağım anlamına gelmez”, “Başarırsam hayatımın önemli bir dönüm noktasını aşacağım. Başarısız olmam tembel ve beceriksiz olduğumu göstermez” vb…) sınav kaygısı ile başa çıkmada önemli bir stratejidir.

Sınav Öncesi Neler Yapılmalıdır?

  • Zamanı iyi planlamak ve kullanmak gerekir.
  • Beslenme ve uykuya dikkat edilmelidir.
  • Sınava yönelik çalışmaları son güne/geceye bırakmamak önemlidir.
  • Uygun yöntemlerle kaygının azalmasını sağlamak gerekir.
  • Kendini ödüllendirme önemli bir motivasyon aracıdır ve unutulmamalıdır.
  • Keyif veren etkinliklerde bulunmak.

Sınav Esnasında Neler Yapılabilir?

  • Olumsuz otomatik düşüncelere karşı alternatif düşünceler geliştirme.
  • Kontrolün sizde olduğunu hatırlama.
  • Yanıtlanabilecek-kolay sorulardan başlama.
  • Bir soruda takılıp kalmama.
  • Gerektiğinde kısa mola vermek-kısa bir süre soluklanmak.
  • Uygun yöntemlerle kaygının azalmasını sağlamak gerekir.

Sınav Kaygısı Olan Çocuğun Anne-Babasına Yararlı Olabilecek Öneriler

  • Çocuğu koşulsuz kabul etmek ve sevmek.
  • Sınavın amaç olmaktan ziyade bir araç olduğunun unutulmaması. Sınavı bir ölüm kalım meselesine dönüştürmemek.
  • Takdir edilecek ve övülecek hususun başarıdan ziyade emek yani çalışma olduğunu unutmamak.
  • Destekleyici ve cesaretlendirici şekilde davranmak.
  • Olumlu geri bildirimde bulunmak.
  • Sınava ilişkin konuşmalarda özenli davranılmalı, gerçekçi olunmalı, akranlarıyla karşılaştırmaktan kaçınılmalıdır.
  • Problem çözümü konusunda rol model olmak.
  • Gerektiğinde bir uzmandan yardım almak.